{"id":10726,"date":"2025-06-30T15:56:17","date_gmt":"2025-06-30T13:56:17","guid":{"rendered":"https:\/\/openheim.org\/pl\/?page_id=10726"},"modified":"2025-06-30T16:05:08","modified_gmt":"2025-06-30T14:05:08","slug":"rob-to-czego-sobie-zyczysz-banasiak-blach-duda-stefaniak","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/openheim.org\/pl\/wystawy\/archiwum\/rob-to-czego-sobie-zyczysz-banasiak-blach-duda-stefaniak\/","title":{"rendered":"R\u00f3b to, czego sobie \u017cyczysz | Banasiak \u2013 B\u0142ach \u2013 Duda \u2013 Stefaniak"},"content":{"rendered":"

R\u00f3b to, czego sobie \u017cyczysz<\/em><\/strong>
\nKasia Banasiak \/ Aleksandra B\u0142ach \/ Aida Ma\u0142gorzata Duda \/ Angelika Stefaniak<\/strong>
\nWystawa podsumowuj\u0105ca program OP_YOUNG<\/strong><\/p>\n

Kuratorka: Paulina Breli\u0144ska-Garsztka<\/p>\n

Udost\u0119pnienie wystawy: 10.04.2025, godz.19:00
\nCzas trwania wystawy: 10.04-29.06.2025<\/p>\n

\u201eSk\u0105d indziej, je\u015bli nie z wyobra\u017ani, powinni\u015bmy czerpa\u0107 si\u0142\u0119
\ndo d\u0142ugo oczekiwanej odnowy naszego \u015bwiata zewn\u0119trznego?\u201d(1)
\nMichael Ende<\/p><\/blockquote>\n

M\u00f3wi si\u0119: Uwa\u017caj, czego sobie \u017cyczysz, bo mo\u017ce si\u0119 spe\u0142ni\u0107. W sztuce \u017cyczenia materializuj\u0105 si\u0119 w formach i obrazach, kt\u00f3re z jednej strony mog\u0105 by\u0107 schronieniem, z drugiej \u2013 eksponuj\u0105 i konfrontuj\u0105. Dlatego wystawa rozpoczyna si\u0119 konfrontacj\u0105 z lustrzanym odbiciem. Tafla ustawiona naprzeciwko wej\u015bcia, wyznacza granic\u0119 pomi\u0119dzy rzeczywisto\u015bci\u0105 a wyobra\u017ani\u0105, a umieszczony na niej tytu\u0142owy imperatyw – \u201eR\u00f3b to, czego sobie \u017cyczysz\u201d – wzywa do autorefleksji nad wymy\u015blonymi \u015bwiatami oraz ich rol\u0105 w kszta\u0142towaniu realno\u015bci.<\/p>\n

Tytu\u0142 wystawy nawi\u0105zuje do inskrypcji na medalionie Auryn z ksi\u0105\u017cki \u201eNieko\u0144cz\u0105ca si\u0119 historia\u201d Michaela Ende. Cho\u0107 has\u0142o \u201eTu was du willst\u201d (t\u0142um. R\u00f3b to, co chcesz) brzmi jak przyzwolenie na ca\u0142kowit\u0105 dowolno\u015b\u0107, niesie g\u0142\u0119bsze przes\u0142anie \u2013 zach\u0119ca do \u015bwiadomego kreowania rzeczywisto\u015bci w zgodzie z w\u0142asnymi warto\u015bciami i pomys\u0142ami. Ende postrzega\u0142 wyobra\u017ani\u0119 jako si\u0142\u0119 nap\u0119dow\u0105, pozwalaj\u0105c\u0105 cz\u0142owiekowi nie tylko tworzy\u0107 mitologie, sztuk\u0119 czy nauk\u0119, ale tak\u017ce mierzy\u0107 si\u0119 z wyzwaniami \u015bwiata zewn\u0119trznego. Wystawa rezonuje z t\u0105 ide\u0105 i czyni surrealistycznego pisarza drugoplanowym narratorem, ukazuj\u0105cym sztuk\u0119 jako przestrze\u0144 wolno\u015bci i ucieczki. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 nie jest jedynie odbiciem wyobra\u017conych \u015bwiat\u00f3w, manifestuje wewn\u0119trzn\u0105 transformacj\u0119 i komentuje rzeczywisto\u015b\u0107, jej blaski i cienie, cz\u0119sto kryzysy i wyzwania. W kontek\u015bcie zaprezentowanej ekspozycji artystki opowiadaj\u0105 o wyboistej drodze pokonywan\u0105 przez przedstawicielki swojej profesji. Na pomoc przychodzi im autorska, uciekaj\u0105ca do \u015bwiata magii, ba\u015bni i sn\u00f3w ornamentyka.<\/p>\n

Podej\u015bcie artystek staje w kontrze z teori\u0105 Ende o prawdziwej warto\u015bci narracji ujawniaj\u0105cej si\u0119 tylko wtedy, gdy opowie\u015bci pozbawione s\u0105 osobistych i biograficznych element\u00f3w (2). Dopiero w\u00f3wczas, jak twierdzi\u0142, nabieraj\u0105 one charakteru uniwersalnego symbolu. Czy jednak sztuka mo\u017ce prawdziwie oddzieli\u0107 si\u0119 od do\u015bwiadcze\u0144?<\/p>\n

***<\/p>\n

\u201ePrzekroje ja\u017ani\u201d to opowie\u015b\u0107 o krucho\u015bci ludzkiej psychiki, o izolacji i napi\u0119ciu emocjonalnym towarzysz\u0105cym codzienno\u015bci. W przestrzeni galerii dwie nieruchome postacie, zwr\u00f3cone ku sobie, przypominaj\u0105 filmowy kadr z ekranizacji \u201eNieko\u0144cz\u0105cej si\u0119 opowie\u015bci\u201d. W filmie obserwowali\u015bmy dwa sfinksy pilnuj\u0105ce przej\u015bcia do kolejnego etapu podr\u00f3\u017cy. Na wystawie s\u0105 to lalki o kulistych stawach z lustrami zamiast twarzy. Aleksandra B\u0142ach tworzy iluzj\u0119 i si\u0119ga po motyw multiplikacji lustra (oryg. Spiegel im Spiegel), o kt\u00f3rym wiele pisa\u0142 Michael Ende. Zar\u00f3wno rze\u017aby jak i ogl\u0105daj\u0105cy maj\u0105 swoje sobowt\u00f3ry, a multiplikacja sylwetek zmienia si\u0119 wraz z ruchem publiczno\u015bci. Statyczna scena rodzajowa wymaga przej\u015bcia przez jej symetryczny uk\u0142ad. Mo\u017cna tak\u017ce zajrze\u0107 w g\u0142\u0105b lustrzanego tunelu znajduj\u0105cego si\u0119 w transparentnych g\u0142owach. W kontek\u015bcie wystawy Praca B\u0142ach odnosi si\u0119 do wsp\u00f3\u0142czesnej koncepcji \u015bwiata lustrzanego \u2013 wizji, w kt\u00f3rej \u015bwiat cyfrowy odwzorowuje rzeczywisto\u015b\u0107 w pe\u0142nej skali, przenosz\u0105c do sfery wirtualnej ka\u017cd\u0105 dziedzin\u0119 \u017cycia: prac\u0119, relacje, a nawet emocje. Instalacja konfrontuje z tym scenariuszem i umieszcza widza w samym jego centrum (3).<\/p>\n

***<\/p>\n

Aida Ma\u0142gorzata Duda przenosi nas natomiast do \u015bwiata organicznych form, kt\u00f3re zdaj\u0105 si\u0119 pulsowa\u0107, wyrasta\u0107, \u017cy\u0107 w\u0142asnym \u017cyciem. Jej ogr\u00f3d sk\u0142ada si\u0119 z przeskalowanych, zdeformowanych zwierz\u0105t i ro\u015blin, przywo\u0142uj\u0105cych wspomnienia artystki zwi\u0105zane z utrat\u0105 bliskiej osoby. Te organiczne monstra to alegoria up\u0142ywu czasu i ulotno\u015bci pami\u0119ci, a jednocze\u015bnie manifestacja niepokoju wobec technologicznego post\u0119pu i oddzielenia cz\u0142owieka od przyrody. Duda w swojej pracy nawi\u0105zuje do ogrodu swojej babci \u2013 miejsca, w kt\u00f3rym uczy\u0142a si\u0119 wra\u017cliwo\u015bci na zewn\u0119trzny \u015bwiat. Tworzy w\u0142asne uniwersum, w kt\u00f3rym materia rze\u017abiarska to no\u015bnik wspomnie\u0144, a przyroda nie jest ju\u017c rzeczywistym azylem, lecz jego przetworzon\u0105, niemal halucynacyjn\u0105 wersj\u0105, istniej\u0105c\u0105 po drugiej stronie lustra. Narracja artystki ma swoj\u0105 kontynuacj\u0119 w ostatnim pomieszczeniu galerii, gdzie przyjmuje najbardziej nieoczywist\u0105 i niepokoj\u0105c\u0105 form\u0119.<\/p>\n

***<\/p>\n

Ekspozycj\u0119 w kaplicy poprzedza motyw ,,Wr\u00f3\u017cki\u201d Kasi Banasiak. Jak Remedios Varo niespe\u0142na kilkadziesi\u0105t lat temu, artystka rysuje hybryd\u0119 i przeplata w swoich pracach motywy zwierz\u0119ce, ludzkie i ro\u015blinne. Pomi\u0119dzy nimi subtelnie pojawia si\u0119 te\u017c zwierciad\u0142o. Srebrzyste drzwi \u201eToaletki\u201d przypominaj\u0105 o\u0142tarzowe tryptyki i \u015bredniowieczne szczeg\u00f3\u0142owe sceny rodzajowe. S\u0142odko-gorzka sceneria pomieszczenia sk\u0142ada si\u0119 z kontrast\u00f3w: pi\u00f3r i muszli, intymno\u015bci i teatralno\u015bci, bajkowo\u015bci i koszmaru, tajemniczych substancji i szlachetnych materia\u0142\u00f3w. Banasiak wpisuje si\u0119 w tradycj\u0119 sztuki przekszta\u0142caj\u0105cej przedmioty codziennego u\u017cytku w rze\u017aby, z kolei p\u0142\u00f3tno i rysunki rejestruj\u0105 codzienne refleksje w celowo ironicznie cukierkowy spos\u00f3b, jak opowiada o swoich pracach artystka. Przy bli\u017cszym poznaniu eksponat\u00f3w mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 zacieki i przypominaj\u0105ce ludzkie cia\u0142o detale. To stworzone, rysowane niemal codziennie i si\u0119gaj\u0105ce do ludowo\u015bci uniwersum, kt\u00f3rego bohaterk\u0105 jest sobowt\u00f3r Kasi Banasiak.<\/p>\n

***<\/p>\n

Angelika Stefaniak w prezentowanych pracach odwo\u0142uje si\u0119 z kolei do dzieci\u0119cej percepcji wraz z animistycznymi i artyficjalistycznymi odniesieniami. Jej cykl sk\u0142ada si\u0119 z pi\u0119ciu ceramicznych form, kt\u00f3re symbolizuj\u0105 system warto\u015bci \u2013 wewn\u0119trzny rdze\u0144 kszta\u0142tuj\u0105cy to\u017csamo\u015b\u0107 jednostki. Ka\u017cda z rze\u017ab nawi\u0105zuje do poj\u0119cia \u201epink collar workers\u201d \u2013 zawod\u00f3w tradycyjnie przypisywanych kobietom, cz\u0119sto niedocenianych i marginalizowanych. Stefaniak do\u0142\u0105cza do nich tak\u017ce sw\u00f3j zaw\u00f3d. Jak podkre\u015bla: ,,tw\u00f3rcza pasja niejednokrotnie brutalnie konfrontuje mnie z rzeczywisto\u015bci\u0105\u201d. Dlatego Stefaniak cz\u0119sto powraca do dzieci\u0144stwa, z jednej strony pe\u0142nego magii z drugiej czasu pierwszych rywalizacji i konfrontacji z hierarchiami spo\u0142ecznymi. W scenografii sali akwaryjnej pojawiaj\u0105 si\u0119 rysunki inspirowane liniami kre\u015blonymi na podw\u00f3rkowych boiskach. Ceramiczne formy ustawione s\u0105 niczym zawodniczki \u2013 gotowe do gry, kt\u00f3rej zasady pozostaj\u0105 zagadkowe, a wynik jest nieprzewidywalny.<\/p>\n

____<\/p>\n

Na wystawie \u201eR\u00f3b to, czego sobie \u017cyczysz\u201d wybrzmiewa echo surrealizmu, kt\u00f3ry cho\u0107 narodzi\u0142 si\u0119 w innej epoce, wci\u0105\u017c pobudza kolejne pokolenia tw\u00f3rczy\u0144 do poszukiwania w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w wyrazu. Kontynuuj\u0105c drog\u0119 Erny Rosenstein czy wspomnianej Remedios Varo, wsp\u00f3\u0142czesne artystki si\u0119gaj\u0105 po tradycyjne media, takie jak rze\u017aba, rysunek czy malarstwo przekszta\u0142caj\u0105c awangardowe idee w historie, trwaj\u0105ce tak d\u0142ugo, jak b\u0119d\u0105 opowiadane.<\/p>\n

Paulina Breli\u0144ska-Garsztka, marzec 2025 r.<\/p>\n

Bibliografia:
\n1.M. Ende, Der Spiegel im Spiegel Ein Labirynth, 1990.
\n2.C. Fuchs, Die mise en abyme im Werke von Michael Ende, 2011.
\n3.Hatalska, N. (2025). Pakiet 4 raport\u00f3w: \u015awiat Lustrzany. InFuture Institute (https:\/\/infuture.institute\/produkt\/pakiet-raportow-swiat-lustrzany\/)<\/p>\n

_____________________<\/p>\n

Artystki:
\n<\/strong>\u25aa Kasia Banasiak
\n\u25aa Aleksandra B\u0142ach
\n\u25aa Aida Ma\u0142gorzata Duda
\n\u25aa Angelika Stefaniak<\/p>\n

____________________<\/p>\n

Zesp\u00f3\u0142\u00a0<\/strong>
\nKuratorka:<\/strong> Paulina Breli\u0144ska-Garsztka
\nProdukcja:<\/strong> Pawe\u0142 Zar\u0119ba
\nPromocja \/ PR:<\/strong> Maria Majchrowska
\nKoordynacja:<\/strong> Viktoriia Tofan
\nIdentyfikacja wizualna:<\/strong> Jurek Mossakowski
\nRealizacja:<\/strong> Micha\u0142 Micha\u0142czak
\nT\u0142umaczenie:<\/strong> Karol Waniek, Volkmar Umlauft
\nWsp\u00f3\u0142praca:<\/strong> Karolina Jara, Weronika Ka\u0142u\u017ca, Iga Miku\u015bkiewicz, Walentyna Schaiko, Ivan Shpak, Viktoriia Tofan, Agnieszka Wr\u00f3blewska<\/p>\n

___________________<\/p>\n

\u25aa Organizator: OP ENHEIM
\n\u25aa Wsp\u00f3\u0142organizator: VOP
\n\u25aa Mecenas Honorowy: WOMAK
\n\u25aa Wsp\u00f3\u0142finansowanie: Samorz\u0105d Wojew\u00f3dztwa Dolno\u015bl\u0105skiego (www.dolnyslask.pl<\/a>)
\n\u25aa Mecenas: GENTZ
\n\u25aa Partnerzy: Kauposil, KEIM, OPEN Reklama Oksana Solnik-Krzy\u017canowska<\/a>
\n\u25aa Patroni medialni: Charaktery, Contemporary LYNX, SZUM, Radio LUZ, Pismo Artystyczne Format, Notes Na 6 Tygodni<\/p>\n

Projekt dofinansowano z bud\u017cetu Samorz\u0105du Wojew\u00f3dztwa Dolno\u015bl\u0105skiego.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

R\u00f3b to, czego sobie \u017cyczysz Kasia Banasiak \/ Aleksandra B\u0142ach \/ Aida Ma\u0142gorzata Duda \/ Angelika Stefaniak Wystawa podsumowuj\u0105ca program OP_YOUNG Kuratorka: Paulina Breli\u0144ska-Garsztka Udost\u0119pnienie wystawy: 10.04.2025, godz.19:00 Czas trwania wystawy: 10.04-29.06.2025 \u201eSk\u0105d indziej, je\u015bli nie z wyobra\u017ani, powinni\u015bmy czerpa\u0107 si\u0142\u0119 do d\u0142ugo oczekiwanej odnowy naszego \u015bwiata zewn\u0119trznego?\u201d(1) Michael Ende M\u00f3wi si\u0119: Uwa\u017caj, czego sobie \u017cyczysz, bo mo\u017ce si\u0119 spe\u0142ni\u0107. W sztuce \u017cyczenia materializuj\u0105 si\u0119 w formach i obrazach, kt\u00f3re…<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":10537,"parent":607,"menu_order":6,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-10726","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/openheim.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10726","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/openheim.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/openheim.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/openheim.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/openheim.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10726"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/openheim.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10726\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10738,"href":"https:\/\/openheim.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10726\/revisions\/10738"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/openheim.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/607"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/openheim.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10537"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/openheim.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}